Willen we alleen waargebeurd? Fictie en non-fictie in de CPNB top 100

Volgens critici als Arjen Fortuin en Bas Heijne lijkt het stempel ‘waargebeurd’ tegenwoordig voor lezers de eerste voorwaarde bij het uitkiezen van een boek. Het liefst zouden we een boek willen dat schokkende feiten weergeeft. Maar is dat wel zo? En wat betekent voor de lezer ‘waargebeurd’? Iets dat echt waargebeurd is, of iets waarvan de lezer denkt dat het waargebeurd is?

door Martine Veenendaal

In de CPNB top 100, de lijst met de honderd best verkochte boeken per jaar, staan al meer dan tien jaar twee tot drie keer meer fictieboeken dan non-fictieboeken. De afgelopen jaren is er zelfs een duidelijke daling te zien van de écht waargebeurde boeken. Ongeveer een derde van de categorie non-fictie bestaat uit boeken uit de genres journalistiek en (auto)biografie. Samen zijn ze gemiddeld goed voor een kleine tien procent van het totaal aantal boeken uit de top 100. Voor een wereld waarin mensen alleen nog al dan niet schokkende waargebeurde verhalen zouden willen lezen, is deze tien procent niet erg veel.

Populairste boeken

In de lijst van de populairste boeken van de afgelopen jaren, de boeken die in de top 10 stonden van de top 100, komt een aantal schrijvers vaak terug: J.K. Rowling met haar fantasyreeks rond Harry Potter, Dan Brown met boeken als De Da Vinci Code en De Delta Deceptie en Stieg Larsson met zijn immens populaire misdaadromans. Ook succesvol zijn de zogenaamde vrouwenthrillers. Aangevoerd door het Britse schrijversduo Nicci French is ook een aanzienlijk aantal, vooral vrouwelijke, Nederlandse schrijvers in dit genre opgestaan. In 2011 is zelfs één op de zes boeken in de top 100 een vrouwenthriller en de gehele top 10 van de categorie spanning Nederlands van de lijst van 2011 bestaat uit vrouwenthrillers.

 Waargebeurd?

Al deze boeken zijn overduidelijk fictie: niemand zal deze verhalen zien als waargebeurd. Hier tegenover staat dat de wel echt waargebeurde boeken uit de genres journalistiek en (auto)biografie slechts heel zelden in de top tien te vinden zijn.

De boeken die in 2010 en 2011 op nummer 1 stonden in de top 100, respectievelijk Haar naam was Sarah van Tatiana de Rosnay en Het familieportret van Jenna Blum, zijn weliswaar fictioneel, maar doordat er feiten doorheen geweven zijn die wél waargebeurd zijn (beide boeken spelen zich gedeeltelijk af tijdens de Tweede Wereldoorlog), kunnen deze boeken door lezers in de categorie waargebeurd geplaatst worden. Dit is wat Bas Heijne en Arjen Fortuin óók zouden aanduiden als ‘waargebeurd’: als het voor de lezer voelt als waargebeurd. Toch blijft het aandeel van dit soort boeken in de top 100 veel kleiner dan het aandeel van de reguliere fictie. Fictie wordt veel meer verkocht dan boeken die (al dan niet honderd procent) waargebeurd zijn.

Waargebeurde verhalen maken dus weliswaar deel uit van de CPNB top 100, maar niet in zulke grote getale dat je kunt stellen dat de lezer ‘vooral waargebeurde verhalen wil lezen’. Ook lijken de genres journalistiek en (auto)biografie de afgelopen jaren niet populairder te zijn geworden. Het verschijnen van zulke boeken hangt van ‘toevallige’ gebeurtenissen af: het overlijden van bekende personen, een rechtszaak tegen een vastgoedmagnaat.

Wat willen we?

Fictie wordt nog altijd verreweg het meest verkocht. Fictionele verhalen die voor een deel als non-fictie opgevat kunnen worden komen hoog in de CPNB top 100 voor, maar nog altijd in veel kleinere getale dan volledig fictionele boeken.

Recent Related Posts

Reacties zijn gesloten.