Overleven dankzij literatuur. Het bestaansrecht van De Literaire Boekhandel

De Literaire Boekhandel in Utrecht heeft in de huidige, schijnbaar gedigitaliseerde cultuur nog bestaansrecht. Door de nadruk te leggen op de verkoop van het betere boek, kan een boekenzaak zich onderscheiden van een online winkel als bol.com.

door Rogier Fonteijne

De Literaire Boekhandel Lijnmarkt (DLBL) noemt zichzelf ‘niet de zoveelste boekhandel’. Non-fictie is er nauwelijks verkrijgbaar. Bestsellers kopen de mensen wel ergens anders.

Bol.com-directeur Daniël Ropers zit ernaast als hij zegt dat er alleen nog een markt is voor lichte literatuur: ‘Je kunt een liefhebber zijn van zware literatuur, als de consument liever wat lichters leest dan hoor je daar gretig op in te spelen.’ DLBL laat zien dat dat niet waar is: ook een gespecialiseerde, ‘intellectuele’ boekhandel kan blijven bestaan. 

De doelgroep van DLBL is een hoger opgeleid publiek met een oprechte interesse in literatuur, dat hecht aan persoonlijk contact in een prettige setting. Door het draaien van klassieke muziek in de zaak ontstaat de literaire atmosfeer waarbij bezoekers zich op hun gemak voelen. Cd’s worden in de winkel ook verkocht, net als boekverfilmingen en een uitgebreide collectie tijdschriften.

Verkoopcijfers geven een goed beeld van de actuele literaire ontwikkelingen. De goed geïnformeerde verkoopsters beamen dat poëzie anno 2013 slecht verkoopt. De best verkochte bundel van 2012 is Finse meisjes van Kira Wuck: niet toevallig een dichteres die veel in de media is verschenen. Dat poëzie ondanks de dalende verkoop van de bundels populair is, blijkt uit de interesse in de producten van Plint, een stichting die beeldende kunst en poëzie samenbrengt.

Literatuur is volgens de eigenares van de zaak populairder dan ooit. De vaste, loyale klantenkring van DLBL laat zich graag informeren over het ‘Boek van de Maand’: niet zelden een titel die in de media nog weinig is besproken. In december 2012 stond Stoner van John Williams in de spotlights; het boek werd de best verkochte titel van het jaar. Pas in januari 2013, nadat Arnon Grunberg zijn column Voetnoot in de Volkskrant aan de roman wijdde, werd het werk in de meeste andere boekenzaken een bestseller.  

De boekhandel kan blijkbaar een belangrijke bijdrage leveren aan de status die bepaalde literatuur toebehoort. Door in te spelen op het betere boek wordt er door DLBL een markt gecreëerd. Een markt die spot met de huidige commerciële wetten van de bestsellers en de online verkoop. De boekhandel ontleent zijn bestaansrecht aan de literatuur.

Dat er anno 2013 behoefte is aan dergelijke specialisatie, vertelt ons niet alleen iets over de status van (goede) literatuur. Het zegt ook iets over de discussie omtrent het cultuurpessimisme, die niet alleen op academisch niveau wordt gevoerd. Alessandro Baricco beweert in zijn spraakmakende boek De barbaren dat er sprake is van een verschuiving van hoge naar lage cultuur. De ‘barbaren’ rukken op. De gevolgen van deze mutatie: diepgang is vervangen door de oppervlakte, specialisatie door multitasking, inspanning door plezier.

Baricco’s essays maakten veel los.  De voornaamste kritiek had betrekking op het feit dat hij geen oog had voor nuance. Volgens de Italiaan zijn of worden we uiteindelijk allemaal barbaren. Ik ben overtuigd van de onjuistheid van zijn bewering: mensen zijn nog wel degelijk bereid inspanning te leveren. De klanten van DLBL willen zich bijvoorbeeld inspannen om goede literatuur te lezen. Ze willen alleen op weg geholpen worden door de specialisten in hun literaire zaak.

Natuurlijk is de opkomst van de online winkels niet meer te stuiten, maar dat hoeft niet te betekenen dat de fysieke boekhandel geen toekomst meer heeft. Recensies op bol.com zullen nooit kunnen tippen aan het persoonlijke advies van een verkoper die zijn vak verstaat. Zo kan een boekhandel een meerwaarde blijven houden ten opzichte van een online shop. Zelfs een zaak die het niet moet hebben van de verkoop van bestsellers kan overleven, zolang zij maar op enig gebied onderscheidend is.

Recent Related Posts

Reacties zijn gesloten.