Bits, bytes en boeken. Literaire kritiek 2.0

Literatuur wordt steeds digitaler. Blogs, facebookpagina’s, een digitale bibliotheek zonder boeken, Oprah’s Online Bookclub, lezersreacties op Bol en meer gespecialiseerde recensiesites: overal op het web is wel iets te vinden over literatuur. Maar waar vind je de juiste informatie? Wat zijn nu de Strenghths, Weaknesses, Opportunities & Threats van literaire kritiek op het internet? Zijn er überhaupt wel voordelen ten opzichte van de oude vertrouwde, papieren boekenbijlagen van bijvoorbeeld De Volkskrant en NRC Handelsblad? De hoogste tijd voor een inventarisatie.

Door Fanny van Rooij

Voor dit onderzoek naar literaire kritiek op het internet, digitale kritiek, heb ik een jaar lang boekenrecensies (2012) op 8weekly en De Reactor geanalyseerd en met elkaar vergeleken. De belangrijkste criteria voor de analyse waren ‘kwaliteit’ en ‘literaire kritiek 2.0’.

Kwaliteit

Een veelgehoord standpunt is dat digitale kritiek zou leiden tot deprofessionalisering omdat iedereen iets op het web kan plaatsen. Deze bewering geldt slechts ten dele voor 8weekly. In de vacatureomschrijving voor nieuwe recensenten is te lezen dat de site zoekt naar mensen met een journalistieke en/of culturele achtergrond met HBO of universitair werk- en denkniveau. De critici van De Reactor zijn onder andere promovendi, redacteuren van literaire tijdschriften en universitaire docenten. Zij hebben hun sporen in het literaire veld ruimschoots verdiend en zorgen juist voor méér professionalisering van de digitale kritiek.

Het oneindig grote web creëert ook kansen voor de digitale kritiek. Zo zijn op De Reactor lange en diepgaande recensies te vinden van gemiddeld 1401 woorden met regelmatig uitschieters naar 2000 woorden. De recensies op 8weekly zijn korter, gemiddeld 657 woorden, en algemener van opzet. Daarnaast is een veelgehoorde klacht dat de reguliere dag- en weekbladen bijna niets meer doen aan poëziekritiek. Hier heeft De Reactor een antwoord op: bijna 25% van de besproken fictieboeken bestaat uit poëzie.

 

8weekly

De Reactor

Totaal aantal recensies fictie

179

100%

49

100%

Proza

163

91%

37

75,5%

Poëzie

13

7,3%

12

24,5%

Literaire tijdschriften

3

1,7%

0

0%

Literaire kritiek 2.0

Digitale kritiek biedt meer mogelijkheden voor interactiviteit – je zou kunnen spreken van ‘literaire kritiek 2.0’. Het is makkelijker en sneller om op een digitale recensie te reageren dan bij de papieren boekenbijlagen het geval is. Uit onderstaande cijfers blijkt dat dit helaas nog niet erg vaak gebeurt.

 

8weekly

De Reactor

Totaal aantal recensies

179

100%

49

100%

Totaal aantal recensies met reactie

43

24%

11

22,4%

Waarvan reactie van recensent

2

4,7%

5

45,5%

Bezoekers van 8weekly en De Reactor reageren op ongeveer een even groot percentage aan recensies. Wat verder opvalt is dat de recensenten van 8weekly amper reageren op de kritiek op hun recensies. De recensenten van De Reactor doen dit in bijna de helft van de gevallen wel. Een mooi voorbeeld van interactieve literaire kritiek op het internet is de discussie omtrent de signalering van Peter Buwalda’s Bonita Avenue op De Reactor. In 41 reacties is een levendige discussie ontstaan tussen verschillende critici over het dan wel of niet uitroepen van Bonita Avenue als ‘literair meesterwerk’. Dit is een goed voorbeeld van waar literaire kritiek 2.0 toe in staat is.

Recent Related Posts

Reacties zijn gesloten.