Wie lust er nog voedsel voor de geest? De reacties op De revanche van de roman

De boekenmarkt krimpt en de literatuur heeft daar het meest onder te lijden. In 2012 kozen lezers het vaakst voor de erotiek van E.L. James, biografieën van ex-voetballers of kookboeken, zo meldt de Volkskrant. Als de huidige lezer kiest op basis van genot en voyeurisme, wat kan literatuur deze snackende lezer dan nog bieden? En wat is dat eigenlijk, literatuur?

Door Annemarije Visser

Effectieve schizofrenie. Boeken in De Wereld Draait Door

‘Cultuur vindt over het algemeen zijn weg in programma’s als Opium, Kunststof. Prachtig gemaakte programma’s, maar voor een kleiner publiek. Wij hebben nou net de luxe en ik vind ook zelfs de plicht, om de hogere cultuur als opera, poëzie, literatuur, te brengen voor een miljoenenpubliek,’ zo beschrijft Van Nieuwkerk in een interview met Frénk van der Linden de rol van De Wereld Draait Door (DWDD) in het Nederlandse culturele (televisie)landschap. In rubrieken als ‘Het boek van de maand’ of Zwagermans regelmatige ‘colleges’ over beeldende kunst biedt DWDD inderdaad een podium voor hogere cultuur, maar in tegenstelling tot traditionele kunstprogramma’s schenkt DWDD ook regelmatig aandacht aan bijvoorbeeld André van Duijns ‘Animal crackers’, oftewel aan de lagere cultuur.

Door Bart Geurden

Mulisch en Haasse: de schrijver als BN’er

Harry Mulisch en Hella Haasse – ‘de Keizer van de Nederlandse literatuur’ en ‘de Grande Dame van de Nederlandse letteren’ – stierven op respectievelijk 30 oktober 2010 en 29 september 2011. Hoewel de media in beide gevallen het einde van een tijdperk inluidden en de schrijvers veel postume lof toekenden, kreeg Mulisch veel meer aandacht dan Haasse. Werd zijn werk dan zoveel meer gewaardeerd? Opmerkelijk is dat niet ‘Mulisch de schrijver’ extra in de belangstelling staat, maar voornamelijk ‘Mulisch de publieke persoon’ die controversiële uitspraken over Cuba deed en voor opschudding zorgde op het boekenbal. Harry Mulisch was behalve schrijver ook BN’er.

door Lisa Bouyeure

Literatuur blijft centraal in persoonsgerichte aandachtseconomie. Necrologieën van Meijsing en Komrij

In onze huidige beeldcultuur gaat de aandacht vaak uit naar personen in plaats van ideeën, een tendens die ook in de omgang met literatuur zichtbaar is. Schrijvers spreken niet enkel via hun boeken tot hun lezers, maar worden geacht hun werk persoonlijk te presenteren in de media. De titel van het op 22 december 2012 gepubliceerde Trouw-interview met Gerbrand Bakker, ‘”Help, ik moet naar De Wereld Draait Door”‘, spreekt boekdelen. Is deze interesse voor de persoon achter het geschrevene ook duidelijk in de media-aandacht rondom het overlijden van schrijvers?

door Tineke Wolting

‘De premier gedenkt hem!’ Necrologieën van de Grote Drie

Harry Mulisch werd na zijn overlijden in oktober 2010 door zowel de kranten als op de televisie groots geëerd; zelfs de premier sprak een aantal woorden tot de overledene, alsof er een staatsman of monarch was overleden. Een dergelijke herdenking viel Hermans (1995) en Van het Reve (2006) niet te beurt. Was dat het gevolg van een verandering in het medialandschap? Of had Mulisch een andere status dan de andere twee Groten en werd hij meer herdacht als BN’er dan als auteur?

door Eddy van Kuppevelt

Eversellers: boeken met een ‘eeuwig’ leven

Vijftig tinten grijs, Harry Potter en Millenniumtrilogie. De bestsellers gaan in het laatste decennium als warme broodjes over de toonbank van de boekwinkels. Nieuwe schrijvers die bestsellers schrijven, nieuw proza dat in stapels voorin de boekwinkels klaar ligt om gekocht en gelezen te worden. Maar hoe lang blijft een bestseller verkopen? Marja Pruis heeft onderzoek gedaan naar de verkoop van boeken die voornamelijk in de negentiende en twintigste eeuw op de bestsellerlijsten voorkwamen en in 2001 nog steeds verkocht werden. Deze boeken, die volgens haar het eeuwige leven hebben, noemt zij eversellers. Boeken die generatie op generatie gelezen blijven worden. In 2001 heeft Pruis een lijst opgesteld met 100 eversellers. Is deze lijst anno 2013 nog actueel? Hebben de eversellers de tijd van de toenemende media-aandacht voor het boek en de talrijke nieuwe bestsellers doorstaan?

door Freek Vincken